Fragmenten uit het verhaal van W.D.

“Ik vroeg ooit eens aan een schoolvriendje: is jouw papa soms nuchter? En die zei: ja, tuurlijk. En ik was echt in shock. Ik kon dat niet plaatsen, dat iemand zo'n nuchtere vader had.

Toen ik het boek De helaasheid der dingen las, vond ik dat een geweldig boek. Toen dacht ik: ik heb eigenlijk ook zo'n familie.”

Warm en zorgzaam

“Mijn moeder was onderwijzeres, een warme, zorgzame vrouw. Speels en creatief ook. Ik denk dat ik qua karakter wel op haar lijk. Ze oordeelde niet snel over mensen. Toch groeide ik op met stereotiepe meningen die mijn ouders hadden. Ze gaven allebei les in de katholieke zuil. Ze hadden heel sterke vastgeroeste beelden over alles wat links en progressief was, over zelfstandigen. Zij hadden daar veel weerstand tegen.”

Ambitieus en onvoorspelbaar

“Mijn vader was ook onderwijzer, en groeide door tot schoolhoofd. Hij was heel ambitieus en plichtsbewust, en had ook de nodige issues uit zijn jeugd. Daar sprak hij totaal niet over. En dat uitte zich in te veel drinken en ander misbruik.

Hij gedroeg zich heel onvoorspelbaar. Hij kon heel snel uitvliegen als hij gedronken had. En hij kon heel manipulatief zijn om het gevoel te hebben dat hij macht had. Vooral mijn moeder zag daarvan af. Ik vond dat niet tof en stelde mij tussen hen op. Als een soort van bemiddelaar, en dat was zwaar. Want aan mijn broer en mijn zus had ik niet veel.”

Lezen als vlucht

“Ik was als kind graag bezig op mezelf, speelde met mijn Playmobil. Ik simuleerde veldslagen, gaf daar dan commentaar bij. Ik sprak dat soms in op een cassetterecorder. Zoals een voetbalcommentator, maar dan bij Playmobil-veldslagen.

En ik las heel veel. Dat was een soort vlucht. Tot mijn dertigste las ik bijna obsessief strips. Ik denk nu: dat is wel raar, altijd maar herlezen. Maar het voelde zo vertrouwd en zo veilig, het was een vorm van troost denk ik.”

In de pas lopen op school

“Naar school gaan vond ik in het begin heel leuk. Want ik ging naar de kleuterschool en een paar jaar van de lagere school in de school waar mijn mama lesgaf. Dat was een meisjesschool die nog maar net gemengd was. Ik was daar de enige jongen en ik voelde me daar de koning te rijk.

Maar in het derde leerjaar stuurden ze me naar de school van mijn vader. Dat was een ontnuchtering. Plots werd ik gepest omdat ik wat dikker was.

Maar los daarvan had ik het systeem snel door. Als je goeie punten had, dan was je geliefd. Dus ik zorgde ervoor dat ik altijd met goeie punten thuis kwam. Ik studeerde graag, en vond de leerstof meestal ook interessant.”

Vader als brandmerk

“Ik had daar altijd mijn vader in de buurt. Dat voelde als een brandmerk. Iedereen wist wie ik was, ik moest nog harder in de pas lopen dan een ander.

Het was heel dubbel. Hij was op school niet zo graag gezien. Want ja, hij dronk veel en leerlingen lachten hem soms uit. Ik vond dat niet tof, want het was natuurlijk mijn papa. Aan de andere kant besefte ik hoe het er thuis aan toe ging, en hoeveel leuker het was geweest als hij gewoon wat chiller was geweest. Of als hij daar niet had gewerkt, of als ik naar een andere school was gegaan.

Uit de pas lopen, dat kwam niet in mij op, ik had te veel schrik van mijn vader. Ik was een heel brave jongen. Ik had ook niet zoveel vrienden. Ik schaamde me om iemand thuis te ontvangen want de sfeer was er zo naargeestig. Ik voelde me ergens veiliger op mezelf.”

Moeder ontzorgen

“Ik was als nakomertje een beetje een moederskindje. Ik kreeg extra aandacht van haar. Maar omgekeerd was ik ook bezorgd om haar, en wilde haar een stukje ontzorgen. Ik herinner me dat ik regelmatig bij haar kwam polsen. Als ik zag dat ze weer een zware dag had gehad met mijn vader, dat ik haar gezelschap hield of daar iets over wilde zeggen. Ik zorgde een beetje voor haar, en bood wat ontlading tijdens de afwas. Dat veranderde natuurlijk wel toen ik het huis uit ging, maar we hebben altijd een goede band gehouden.”

Geen tijd om te falen

“Na de middelbare school wist ik totaal niet wat ik ging studeren. Maar er werd van mij verwacht dat ik naar de universiteit ging. Iets anders was geen optie. Ik heb eerst een jaar Germaanse talen geprobeerd en daarna archeologie. Dat werd niks want ik had te veel faalangst.

Daarna wou ik gaan werken. Maar toen zei mijn vader: “Zou je toch niet nog verder studeren? Want je gaat daar spijt van krijgen.” En zo ben ik fotografie gaan studeren. Want ik was al als kind bezig met fotografie, in mijn donkere kamer. Dat was een heel intensieve opleiding, je moest bijna elke week portfolio's opleveren, zodat je geen tijd had om te falen. Dat was ideaal voor mij. In het weekend nam ik een studentenjob, want ik voelde me schuldig tegenover mijn ouders.

Ik rolde na mijn studie in het bedrijfsleven omdat ze een fotograaf zochten bij een grote bank. Maar het knaagde dat ik een universitaire drop-out was. Ik voelde me daar gefrustreerd om, en ik dacht in de eerste jaren dat ik aan het werk was: ik moet daar iets aan doen, want ik wil niet gefrustreerd oud worden. En ik ben dan opnieuw gaan studeren om een master te halen. Het was pittig, maar ik ben heel blij dat ik dat gedaan heb, omdat het mijn eigen beslissing was.”

Duidelijke rol als vader

“Vader worden, ik vond dat wel zoeken. Ik wilde vooral mijn vader niet zijn. Dus het is handig dat je kompas naar de andere kant wijst, maar dan heb je nog een heel breed palet van wat er kan. Maar ik vond het plezant, papa zijn, want dat gaf mij een hele duidelijke rol en zingeving. Ik heb nog altijd een goeie band met mijn kinderen.”

Te weinig grenzen gesteld als vader?

“Papa zijn vond ik altijd maar leuker naarmate mijn kinderen ouder werden. Maar hen loslaten nu ze ouder worden, dat niet. In 2018 ben ik gescheiden, toen waren de kinderen 16 en 18. Dat was pijnlijk, omdat ik ze dan maar week om week zag. Een heel plots loslaten, voor hen, maar ook voor mij denk ik.

Daarna zijn ze gaan studeren en nu staan ze op eigen benen. En ja, ik vind dat moeilijk, je kinderen maar om de zoveel tijd te zien. Omdat het een heel duidelijke identiteit was: ik was papa en ik voelde me daar goed in. Dat gaf me geluk. En misschien wel een soort herstel voor wat ik vroeger heb gemist: ik probeer het soort vader te zijn die ik zelf had willen hebben. En als die rol wegvalt of toch niet meer zoveel van je tijd inneemt, dan is de vraag: wat doe je dan wel in het leven? Dat bracht wel wat existentiële vragen naar boven.”

Met mildheid kijken

“Hoe ik nu naar mijn ouders kijk? Door daarnet uit te spreken dat mijn vader op school werd uitgelachen, voelde ik plots: ik zag hem wel graag, en ik vond het niet tof als ze hem uitlachten. Terwijl ik mijn vader lang niet graag gezien heb. Maar nog niet zo lang geleden is het besef gekomen: je bent een stuk van je vader. Dus ik moet hem wel ergens vergeven. Dus nu kijk ik met mildheid naar hem, en dat geeft mij rust.”

Kwetsbaar gevoel van veiligheid

“Mijn gevoel van veiligheid in contact met mensen is kwetsbaar. Dat maakt het niet makkelijk om in je kracht te staan of om goed te communiceren. Omdat de ‘default' die ik gewoon ben van kindsbeen af is: als je je grenzen aanvoelt en aangeeft, dan loop je gevaar. Het helpt nu dat ik een partner heb die mee zoekt om daaruit te geraken.

Ook op het werk had ik vaak last van die oude patronen. Relaties met leidinggevenden waren heel getroubleerd. Ik zocht altijd naar uitdagingen om gezien te worden. En dan kwam ik uit bij jobs die zowel verantwoordelijkheid vragen maar ook persoonlijke energie. Maar dat ging soms ten nadele van mijn gezondheid. Ik koos ook altijd ‘grote werkgevers' met aanzien en prestige, zoals een grote bank. Terwijl ik nu denk: ik kan me voorstellen dat je in een klein bedrijf of bij een vzw ook een heel leuke job kan hebben. Maar dat paste niet bij mijn beeld van gezien zijn.”

Een steentje verleggen in de rivier

“Waar ik nu energie uit haal in mijn werk, is wel veranderd sinds ik perfectionismecoaching volgde. Vroeger kon ik heel hard genieten van het voortouw nemen, op een podium gaan staan en presentaties geven. Maar nu doe ik dat niet graag meer, omdat ik me veel meer authentiek en kwetsbaar voel. En dat maakt me onzeker, waardoor ik er minder van geniet.

Dus ik kan nu veel meer energie halen uit nota's schrijven of toffe vergaderingen. Waardering is toch nog belangrijk. Ik streef er niet bewust naar, dus het doet nog meer deugd als ik het krijg. Als ik het gevoel heb: ik heb hier een steentje verlegd in een gigantische rivier.”

Mannelijke vs. vrouwelijke energie

“Ik vond het als kind niet makkelijk om vrienden te maken, maar dat is nog altijd zo. Bij vrouwelijke vrienden voel ik me altijd heel goed, omdat daar van mijn kant geen enkele verwachting bij ligt en ik mij bij vrouwelijke energie heel veilig voel.

Met mannen is dat anders. Mannelijke energie voelt onveilig. Ik heb daar vaak ook te hoge verwachtingen van die mensen helemaal niet kunnen inlossen. Dat blijft zoeken. Vrienden voelen dat ook, dat wringt dan soms. Er ligt altijd een soort lading op, ik kan met mannen moeilijk ongedwongen vrolijk zijn. De typische mannelijke humor is ook niet aan mij besteed, dat helpt ook niet. Dus ik heb nu wel een paar goede vrienden bij wie ik dat gevoel niet heb, maar dat heeft lang geduurd voordat ik daar een evenwicht in vond.”

Genieten van trage ochtenden

“Voor mij bestaat een ideale dag uit kleine dingen. Dingen die veilig voelen. Beperkt sociaal contact, maar met de mensen die veilig voelen, daar kan ik wel van opladen. Een trage ochtend, met een koffie, niet moeten haasten. Mooi licht, dat vind ik belangrijk. En mooi weer, want ik ben hoogsensitief, en slecht weer heeft impact op hoe ik me voel. En een mengeling van de kinderen zien of een mooie film zien of fietsen. Of op reis zijn, en daar beseffen dat de wereld wel heel mooi is.

Mijn insteek van waarom ik mijn verhaal wil doen is: rond het af en leg het neer. Want ik voel nu wel echt: het leven is meer dan zwaarte, er is ook heel veel lichtheid.”